Wat een 2-in-1 portret eigenlijk is

Je fotografeert twee mensen apart, in exact dezelfde opstelling. Daarna knip je van de een de linkerhelft van het gezicht en van de ander de rechterhelft, en zet je die twee helften tegen elkaar. Het resultaat is een gezicht dat van twee mensen tegelijk is. Duoportret, twee gezichten in een, samengesmolten portret: het wordt allemaal door elkaar gebruikt, maar het gaat om hetzelfde.

Het klinkt als een truc in de nabewerking, maar negentig procent van het werk zit in het fotograferen. Als de twee opnames niet kloppen, krijg je ze achteraf ook niet kloppend.

Wat je nodig hebt

• Een camera of telefoon met portretstand. Een systeemcamera is fijner, maar een moderne telefoon kan het ook.
• Een statief. Dit is het enige wat echt niet mag ontbreken. Uit de hand fotograferen betekent dat je tweede opname nooit precies dezelfde hoek heeft.
• Een effen achtergrond. Een gladde muur, een laken, een deur. Donker werkt makkelijker dan licht, want de overgang tussen de twee helften valt dan minder op.
• Een lichtbron die niet beweegt. Een raam is prima, mits het weer niet omslaat tussen de twee opnames.
• Software met lagen en maskers. Photoshop kan het, maar Photopea werkt gratis in je browser en GIMP is gratis te downloaden.

Zo maak je de twee opnames

Dit is het deel waar het om gaat. Alles wat tussen opname een en opname twee verandert, zie je later terug als een naad.

1. Zet je statief neer en verplaats het niet meer. Ook niet een stukje. Zet desnoods de poten af met tape op de vloer.
2. Markeer waar iemand staat of zit. Een kruisje tape op de grond, of een stoel die je niet verschuift.
3. Zet je camera op handmatig. Automatische belichting kiest bij de tweede persoon andere waardes, en dan verschilt de helderheid van de twee helften.
4. Fotografeer op ooghoogte. Niet van boven, niet van onder. Ooghoogte is de enige hoogte waarop twee gezichten later logisch op elkaar aansluiten.
5. Laat iedereen recht in de lens kijken. Geen kanteling van het hoofd, geen schuine schouders. Kin waterpas.
6. Maak van allebei tien tot vijftien opnames. Je zoekt straks de twee foto’s waarvan de ogen op dezelfde hoogte zitten, en dat is bijna nooit de eerste.

De helften samenvoegen

1. Zet de twee foto’s als aparte lagen in een bestand.
2. Zet de bovenste laag op vijftig procent dekking, zodat je er doorheen kijkt.
3. Schuif en schaal tot de ogen op precies dezelfde hoogte zitten. Dit is het belangrijkste punt van de hele bewerking. Roteren mag, maar heel voorzichtig.
4. Kijk daarna naar de schouderlijn. Als die niet doorloopt, ziet iedereen meteen dat er iets niet klopt, ook al kunnen ze niet zeggen wat.
5. Zet de dekking terug op honderd procent en voeg een laagmasker toe.
6. Schilder met een zacht penseel de helft weg die je niet wilt. Volg daarbij niet de neuslijn kaarsrecht naar beneden, maar zoek de zachte overgang bij het neusbrugje.
7. Trek tot slot kleur en helderheid gelijk. Twee gezichten met een net iets andere huidtoon verraden de montage direct.

Waar het meestal misgaat

• De ogen zitten niet op dezelfde hoogte. Verreweg de meest voorkomende fout. Een verschil van vijf millimeter zie je al.
• De belichting verschilt. Een van de twee helften is net wat lichter, waardoor er een zichtbare grens door het gezicht loopt.
• De camera stond te hoog of te laag. Dan lopen de neus en het voorhoofd niet door.
• De achtergrond is niet effen. Elk lijntje in de muur verspringt precies op de naad.
• Er zit een sieraad of een kraag in beeld. Een ketting die halverwege ophoudt trekt alle aandacht.
• De gezichten zijn te verschillend van formaat. Bij een volwassene en een klein kind moet je flink schalen, en dan wordt het hoofd van het kind onnatuurlijk groot.

Kun je het met je telefoon?

Ja, met twee kanttekeningen. Zet portretmodus uit, want die maakt de achtergrond zelf onscherp en doet dat bij de tweede opname net anders. En zoek in je camera-app de handmatige stand op, zodat de belichting tussen de twee opnames gelijk blijft. Lukt dat niet, fotografeer dan in een ruimte met constant kunstlicht in plaats van bij een raam.

Wanneer je het beter uitbesteedt

Als het om iets gaat dat je jaren aan de muur wilt hebben, wordt het lastig. Niet omdat het technisch onmogelijk is, maar omdat de marge zo klein is. In mijn studio staan de camera, het licht en de markeringen vast, en fotografeer ik allebei binnen tien minuten na elkaar in exact dezelfde opstelling. Dat is de reden dat het klopt, niet mijn Photoshopkunsten.

Wil je zien hoe het eruitziet als het wel klopt: bekijk het 2-in-1 portret. En als je het met je kind wilt doen, lees dan over het ouder-kind portret.

Veelgestelde vragen

Voor wie het werkt

Ouders en grootouders die zeggen dat ze niets nodig hebben. Een stel dat net samenwoont. Twee zussen die alleen nog vakantiekiekjes van zichzelf hebben. Een collega die met pensioen gaat.

Waar het bijna altijd goed valt: als er iemand op de foto komt die er zelf nooit op staat. Meestal is dat degene die altijd de camera vasthoudt.

Voor wie het niet werkt

Iemand die het echt vreselijk vindt om gefotografeerd te worden en dat ook zegt. Dan wordt het een verplichting in plaats van een cadeau.

Twijfel je? Kies dan een korte shoot in plaats van een lange. Twintig minuten is te overzien, vier uur niet.

Welke shoot bij welk cadeau

Voor je moeder, vader, oma of opa

Een 2-in-1 portret van jullie samen. Twee gezichten die samen één beeld worden. Het duurt twintig minuten, het kost €189, en er zit een afdruk bij die meteen aan de muur kan. Dit is verreweg het cadeau dat het vaakst tranen oplevert.

Voor een heel gezin

Een shoot in de studio. Ongeveer een uur, iedereen erop, ook degene die normaal fotografeert. Vanaf €225.

Voor een ondernemer of iemand die net begint

Een profielfoto van €149. Klein cadeau, groot verschil, en het is iets wat mensen eeuwig uitstellen.

Als je niet weet wat

Een bon met een bedrag erop. Dan kiest de ontvanger zelf welke shoot en wanneer.

Hoe het bij mij werkt

• Je bestelt de bon online
• Je krijgt hem digitaal, dus je kunt hem zelf printen of doormailen
• De ontvanger boekt zelf een datum die uitkomt
• Achttien maanden geldig

Veelgestelde vragen

Het ligt zelden aan je gezicht

Als je zegt dat je niet fotogeniek bent, bedoel je meestal: ik heb foto’s van mezelf gezien waar ik van schrok. Dat is iets anders.

Die foto’s zijn vaak gemaakt op momenten dat je er niet klaar voor was, van te dichtbij, van onderaf, of met licht dat toevallig ongunstig viel. Bij een portret is niets van dat alles toevallig.

Wat er echt gebeurt

Je kent je eigen gezicht andersom

In de spiegel zie je jezelf gespiegeld, en dat is het gezicht waar je aan gewend bent. Op een foto zie je jezelf zoals iedereen je ziet, en dat voelt raar. Niet lelijk, gewoon onbekend. Iedereen heeft dat.

Een telefoon vervormt

Een selfie op armlengte maakt je neus groter en duwt je oren naar achteren. Een portretlens op anderhalve meter doet het omgekeerde. Datzelfde gezicht, twee heel verschillende foto’s.

Licht van boven is niet je vriend

Een plafondlamp of de zon om twaalf uur geeft schaduw in je oogkassen en onder je neus. Dat leest als moe. Studiolicht komt van opzij en iets van boven, en dat doet precies het tegenovergestelde.

En dan de spanning

Dit is de grootste. Als je gespannen bent, span je je kaak en je schouders aan, en dat zie je. Niet als spanning, maar als een gezicht dat er een beetje naast zit.

Wat ik eraan doe

• Ik wijs je aan hoe je staat. Je hoeft niet zelf te bedenken hoe je gaat staan of kijken. Schouder iets naar voren, kin een centimeter naar mij toe, en nu even niets doen
• De eerste foto’s zijn oefening. Die zijn nooit de beste, dat weten we allebei, en dat scheelt druk
• We nemen de tijd. Even zitten, even drinken, even praten over iets anders. Daar wordt een gezicht rustiger van
• Ik laat tussendoor niets zien. Meekijken op het schermpje maakt bijna iedereen strakker in plaats van losser

Ook als je klein bent

Kinderen die niet willen zijn geen probleem. Vaak zijn de foto’s waar niet geposeerd wordt juist de leukste. Ik heb geduld, en als het echt niet lukt plannen we opnieuw. Dat kost je niets extra.

Veelgestelde vragen

Waarom de uitsnede alles bepaalt

LinkedIn maakt er een cirkel van, en die cirkel is klein. In een tijdlijn is hij ongeveer een centimeter breed. Alles wat niet je gezicht is, verdwijnt in die cirkel of leidt af.

Dat betekent: dichterbij dan je zou denken. Hoofd en schouders, meer niet. Alles onder je borst valt toch weg. Dat is ook de reden dat ik bij een LinkedIn-profielfoto altijd meteen een bijgesneden versie meelever.

Kijk in de lens

Wegkijken kan mooi zijn op een portret aan de muur, maar op een profielfoto werkt het niet. Mensen beoordelen in een halve seconde of je open overkomt, en oogcontact is daar het grootste onderdeel van.

En glimlach. Niet geforceerd, maar wel iets. Een neutrale blik leest online al snel als afstandelijk, ook als je dat helemaal niet bent.

De achtergrond

Hoe rustiger, hoe beter. In de studio gebruik ik licht of donker, en welke van de twee ligt aan je vak. Donker is wat formeler en rustiger, licht is toegankelijker.

Een achtergrond op je eigen werkplek kan ook, zeker als die iets over je werk zegt. Wat niet werkt is een halve keuken, een prikbord, of een collega die net langsloopt.

Kleding

Effen kleuren en nette basics. Een colbert geeft je schouders vorm en dat leest als professioneel, ook als je normaal in een trui werkt. Fijne streepjes en ruitjes gaan flikkeren op de foto, dus die laat je thuis.

Trek wel iets aan waarin je jezelf herkent. Als je nooit een pak draagt en je staat er in een pak op, ziet iemand dat. Meer hierover staat in wat trek je aan voor een fotoshoot.

Waarom een selfie het niet redt

Het gaat niet om de camera in je telefoon, die is prima. Het gaat om afstand en licht. Een telefoon op armlengte vervormt je gezicht: je neus wordt groter en je oren verdwijnen naar achteren. Een portretlens op anderhalve meter doet precies het omgekeerde.

En licht van boven, zoals een plafondlamp of de zon buiten, geeft schaduw onder je ogen. Dat leest als moe.

Veelgestelde vragen

Waarom prijzen zo ver uit elkaar liggen

Als je gaat zoeken vind je fotoshoots van vijftig euro en fotoshoots van duizend euro. Dat lijkt onlogisch, maar meestal koop je gewoon iets anders.

Bij een goedkope shoot betaal je vaak alleen voor de sessie. De foto’s koop je daarna per stuk bij, en dan blijkt dat je uiteindelijk toch bij dat duurdere bedrag uitkomt. Dat is een prima model, maar je moet het wel weten voordat je boekt.

Bij een duurdere shoot zit er meestal meer in: langer, meer beeld, en soms een album of afdrukken. Ook telt mee hoe lang iemand met je foto’s bezig is. Nabewerking kost tijd, en die tijd zit in de prijs.

Waar je op moet letten voordat je boekt

• Hoeveel foto’s krijg je? Dit is de belangrijkste vraag. Twee foto’s voor €95 is duurder dan twintig foto’s voor €475
• Wat kost een extra foto? Reken uit wat je betaalt als je er meer wilt. Bij mij is dat €20 per stuk
• Zit nabewerking erbij? Bij mij wel, altijd
• Krijg je hoge resolutie? Anders kun je niets laten afdrukken
• Zijn er reiskosten? Bij een shoot op locatie kan dat een flink verschil maken
• Wanneer betaal je? Bij mij achteraf, als je je foto’s hebt uitgekozen

Wat kost welke shoot bij mij

Een zakelijke profielfoto

€149. Daar zit twintig minuten in de studio in, begeleiding bij houding en blik, en één bewerkte foto die je binnen 48 uur krijgt, ook meteen bijgesneden voor LinkedIn. Wil je meer foto’s of twee outfits, dan wordt het €249 of €349. Meer daarover op de pagina over de LinkedIn-profielfoto. Kom je uit Utrecht of de omgeving daarvan, dan betaal je hetzelfde: er zit geen toeslag op reizen naar de studio.

Een fotoshoot in de studio

€225 voor Basis met vijf foto’s, €375 voor Compleet met vijftien foto’s en een fine-art album, en €475 voor Alles-in-één met alle foto’s uit je galerij en een album met extra pagina’s. De shoot zelf is bij alle drie hetzelfde: ongeveer een uur. Je kiest alleen hoeveel je mee naar huis neemt. Kijk op de pagina over de studioshoot.

Een 2-in-1 portret

€189 voor twee personen. Daar zit de sessie in, het samenvoegen van de twee helften, de twee losse portretten en een afdruk van 20 bij 30. Zie 2-in-1 portret.

Foto’s van een heel team

€295 starttarief plus €35 per medewerker. Vanaf de tiende persoon €30, vanaf de vijfentwintigste €20. Een team van tien komt dus uit op €640. Op de pagina over teamfoto’s staat een rekenmachientje.

Een branding shoot

€595 voor een dagdeel van ongeveer vier uur, met vijftien bewerkte foto’s. Bedoeld voor ondernemers die zelf het gezicht van hun bedrijf zijn. Zie branding fotoshoot.

Is duurder beter?

Niet automatisch. Waar je wel naar moet kijken is of het werk je aanspreekt en of je het gevoel hebt dat je op je gemak gaat zijn. Dat laatste bepaalt meer aan de foto dan welke camera iemand gebruikt.

Bekijk dus vooral het portfolio en kijk of je jezelf daarin herkent. Als dat zo is, komt het meestal goed.

Veelgestelde vragen

Kort samengevat: effen kleuren, iets waar je je fijn in voelt, en bij een groep een beetje op elkaar afgestemd. De rest is detail. Maar die details maken wel verschil, dus hieronder staan ze allemaal.

Waarom effen bijna altijd wint

Een druk shirt trekt de aandacht naar de stof. Bij een portret wil je dat mensen naar je gezicht kijken, niet naar je bloemetjes. Dat klinkt streng, maar het gaat vooral om fijne patronen. Een grote print kan juist prima, want die leest als een vlak.

Fijne streepjes en ruitjes zijn de enige echte probleemgevallen. Die gaan flikkeren op de foto. Dat heet moiré en het is achteraf lastig weg te krijgen.

Kleur

Donkere kleuren maken het beeld rustig en zetten je gezicht vooruit. Daarom werk ik in de studio vaak met zwart. Bij een 2-in-1 portret vraag ik zelfs altijd om een donker shirt, omdat de twee helften anders niet netjes in elkaar overlopen.

Felle kleuren mogen ook. Die worden juist leuk, zeker bij kinderen. Waar je op moet letten: een felle kleur kleurt af op je huid. Een knalgroen shirt geeft een groene gloed onder je kin. Meestal haal ik dat er wel uit, maar met mate is makkelijker.

Wit is de lastigste. Wit op een witte achtergrond bij iemand met een lichte huid geeft een bleek beeld. Dan verdwijn je een beetje. Kies dan liever gebroken wit, zand of lichtgrijs.

Met het hele gezin of een groep

De grootste fout die ik zie is dat iedereen precies hetzelfde aantrekt. Vier mensen in een wit shirt en een spijkerbroek. Dat werkt op vakantiefoto’s en verder eigenlijk nooit, want dan wordt het een uniform en verdwijnt het verschil tussen jullie.

Wat wel werkt: kies twee of drie kleuren die bij elkaar passen en verdeel die over de groep. Bijvoorbeeld denim, gebroken wit en zacht groen. Iedereen draagt iets uit dat rijtje, maar niemand draagt hetzelfde. Dan hoort het bij elkaar en blijft iedereen zichzelf.

Nog een tip die niemand verwacht: let op de schoenen. Bij een shoot in de studio zitten mensen vaak op de grond en dan komen die schoenen prominent in beeld. Vieze sportschoenen vallen op.

Voor een zakelijke foto

Nette basics in effen kleuren. Een colbert doet veel, ook als je het normaal niet draagt: het geeft je schouders vorm en dat leest professioneel. Kraag glad, geen kreukels bij de knopen.

Denk na over waar de foto komt te staan. Voor een LinkedIn-profielfoto is een cirkel de uitsnede, dus alles onder je borst valt weg. Voor een website of een branding shoot zie je juist wel je hele verschijning, en dan telt je broek en je schoeisel ook mee.

Kinderen

Laat ze kiezen. Serieus. Een kind dat zijn lievelingstrui aan heeft, staat er anders bij dan een kind dat in iets stijfs is gehesen omdat het mooi staat. Dat zie je op de foto, altijd.

Wat wel helpt: leg twee of drie opties klaar die jij goed vindt en laat het kind daaruit kiezen. Dan wint iedereen.

Praktisch

• Strijk het. Kreukels zie je meer dan je denkt
• Let op zichtbare beha-bandjes en labels die uitsteken
• Doe je horloge en armbanden af als ze afleiden, of hou ze juist als ze bij je horen
• Nieuwe kleding kan onwennig zitten. Iets wat je al een paar keer aan hebt gehad zit beter
• Neem een tweede setje mee. Wisselen kost vijf minuten en geeft je twee soorten foto’s

Veelgestelde vragen

Waarom niet gewoon samen op de foto?

Dat kan natuurlijk. Maar op een gewone foto naast elkaar zie je twee mensen die toevallig samen in beeld staan. Bij een 2-in-1 portret zie je iets anders: de ene helft van jouw gezicht tegen de andere helft van dat van je kind.

Wat er dan gebeurt is lastig uit te leggen tot je het ziet. Mensen gaan zoeken. Die neus, die is van hem. Die ogen, die zijn van haar. Dat is precies waar het portret over gaat.

Hoe het gemaakt wordt

Ik fotografeer jullie apart. Dezelfde achtergrond, hetzelfde licht, dezelfde hoek. Dat luistert nauw, want als het licht ook maar iets anders valt, zie je meteen dat het niet klopt.

Daarna kies ik de twee foto’s die het beste op elkaar aansluiten en zet ik de helften tegen elkaar. Op de ooghoogte en de schouderlijn moet het naadloos zijn. Meer over hoe dat werkt staat op de pagina over het 2-in-1 portret.

Ook met drie generaties

Oma, moeder en dochter naast elkaar is een van de mooiste dingen om te maken. Dan wordt het een drieluik in dezelfde stijl. Je ziet dan pas echt hoe een gezicht door de jaren heen doorloopt.

Dit is ook het soort foto waar mensen het langst mee wachten. Tot iedereen tijd heeft, tot oma zich beter voelt, tot volgend jaar. En dan is het soms te laat. Als je erover denkt: doe het.

Als cadeau voor je ouders of grootouders

Je ouders zeggen dat ze niets nodig hebben. Dat klopt meestal ook. Maar er is een ding dat ze niet zelf kopen en waar ze wel blij mee zijn: een portret van jou en hen samen.

Het gaat niet om het cadeau, het gaat om wat erin zit. Jij hebt er tijd voor vrijgemaakt en je gaat zelf mee. Dat is precies wat ouders willen: dat je er bent.

En er komt iemand op de foto die er zelf nooit op staat. Vaak is dat degene die vroeger altijd de camera vasthield. Dat valt mensen op als ze door oude fotoalbums bladeren, en dan is het te laat.

Voor wie werkt het niet? Voor iemand die echt niet gefotografeerd wil worden en dat ook zegt. Dan wordt het een verplichting. Twijfel je, lees dan waar je op moet letten bij een fotoshoot als cadeau.

Veelgestelde vragen

Wil je eerst weten of je het zelf kunt proberen? Ik heb opgeschreven hoe je zelf een 2-in-1 portret maakt, inclusief de fouten die je meteen ziet.