Kun je zelf een 2-in-1 portret maken?

Ja, dat kan. Je hebt geen studio nodig en ook geen dure camera. Wat je wel nodig hebt is geduld en oog voor detail, want een 2-in-1 portret valt of staat bij een paar millimeters. Hieronder staat precies hoe je het aanpakt, en waar het bij de meeste mensen misgaat.

Wat een 2-in-1 portret eigenlijk is

Je fotografeert twee mensen apart, in exact dezelfde opstelling. Daarna knip je van de een de linkerhelft van het gezicht en van de ander de rechterhelft, en zet je die twee helften tegen elkaar. Het resultaat is een gezicht dat van twee mensen tegelijk is. Duoportret, twee gezichten in een, samengesmolten portret: het wordt allemaal door elkaar gebruikt, maar het gaat om hetzelfde.

Het klinkt als een truc in de nabewerking, maar negentig procent van het werk zit in het fotograferen. Als de twee opnames niet kloppen, krijg je ze achteraf ook niet kloppend.

Wat je nodig hebt

• Een camera of telefoon met portretstand. Een systeemcamera is fijner, maar een moderne telefoon kan het ook.
• Een statief. Dit is het enige wat echt niet mag ontbreken. Uit de hand fotograferen betekent dat je tweede opname nooit precies dezelfde hoek heeft.
• Een effen achtergrond. Een gladde muur, een laken, een deur. Donker werkt makkelijker dan licht, want de overgang tussen de twee helften valt dan minder op.
• Een lichtbron die niet beweegt. Een raam is prima, mits het weer niet omslaat tussen de twee opnames.
• Software met lagen en maskers. Photoshop kan het, maar Photopea werkt gratis in je browser en GIMP is gratis te downloaden.

Zo maak je de twee opnames

Dit is het deel waar het om gaat. Alles wat tussen opname een en opname twee verandert, zie je later terug als een naad.

1. Zet je statief neer en verplaats het niet meer. Ook niet een stukje. Zet desnoods de poten af met tape op de vloer.
2. Markeer waar iemand staat of zit. Een kruisje tape op de grond, of een stoel die je niet verschuift.
3. Zet je camera op handmatig. Automatische belichting kiest bij de tweede persoon andere waardes, en dan verschilt de helderheid van de twee helften.
4. Fotografeer op ooghoogte. Niet van boven, niet van onder. Ooghoogte is de enige hoogte waarop twee gezichten later logisch op elkaar aansluiten.
5. Laat iedereen recht in de lens kijken. Geen kanteling van het hoofd, geen schuine schouders. Kin waterpas.
6. Maak van allebei tien tot vijftien opnames. Je zoekt straks de twee foto’s waarvan de ogen op dezelfde hoogte zitten, en dat is bijna nooit de eerste.

De helften samenvoegen

1. Zet de twee foto’s als aparte lagen in een bestand.
2. Zet de bovenste laag op vijftig procent dekking, zodat je er doorheen kijkt.
3. Schuif en schaal tot de ogen op precies dezelfde hoogte zitten. Dit is het belangrijkste punt van de hele bewerking. Roteren mag, maar heel voorzichtig.
4. Kijk daarna naar de schouderlijn. Als die niet doorloopt, ziet iedereen meteen dat er iets niet klopt, ook al kunnen ze niet zeggen wat.
5. Zet de dekking terug op honderd procent en voeg een laagmasker toe.
6. Schilder met een zacht penseel de helft weg die je niet wilt. Volg daarbij niet de neuslijn kaarsrecht naar beneden, maar zoek de zachte overgang bij het neusbrugje.
7. Trek tot slot kleur en helderheid gelijk. Twee gezichten met een net iets andere huidtoon verraden de montage direct.

Waar het meestal misgaat

• De ogen zitten niet op dezelfde hoogte. Verreweg de meest voorkomende fout. Een verschil van vijf millimeter zie je al.
• De belichting verschilt. Een van de twee helften is net wat lichter, waardoor er een zichtbare grens door het gezicht loopt.
• De camera stond te hoog of te laag. Dan lopen de neus en het voorhoofd niet door.
• De achtergrond is niet effen. Elk lijntje in de muur verspringt precies op de naad.
• Er zit een sieraad of een kraag in beeld. Een ketting die halverwege ophoudt trekt alle aandacht.
• De gezichten zijn te verschillend van formaat. Bij een volwassene en een klein kind moet je flink schalen, en dan wordt het hoofd van het kind onnatuurlijk groot.

Kun je het met je telefoon?

Ja, met twee kanttekeningen. Zet portretmodus uit, want die maakt de achtergrond zelf onscherp en doet dat bij de tweede opname net anders. En zoek in je camera-app de handmatige stand op, zodat de belichting tussen de twee opnames gelijk blijft. Lukt dat niet, fotografeer dan in een ruimte met constant kunstlicht in plaats van bij een raam.

Wanneer je het beter uitbesteedt

Als het om iets gaat dat je jaren aan de muur wilt hebben, wordt het lastig. Niet omdat het technisch onmogelijk is, maar omdat de marge zo klein is. In mijn studio staan de camera, het licht en de markeringen vast, en fotografeer ik allebei binnen tien minuten na elkaar in exact dezelfde opstelling. Dat is de reden dat het klopt, niet mijn Photoshopkunsten.

Wil je zien hoe het eruitziet als het wel klopt: bekijk het 2-in-1 portret. En als je het met je kind wilt doen, lees dan over het ouder-kind portret.

Veelgestelde vragen